Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży

diecezji Bielsko-Żywieckiej

STALKING- między miłością, a uzależnieniem.

Pojęcie stalkingu nie jest jednoznacznie zdefiniowane. W dosłownym tłumaczeniu oznacza myślistwo jednak w kryminologii przyjmuje się, że stalking to zamierzone nękanie przez rozmowy telefoniczne, SMS-y, emaile czy listy, któremu towarzyszą groźby i agresywne zachowania, śledzenie, obserwowanie, podglądanie, wywołujące u ofiary negatywne emocje, od strachu po skrępowanie. Sam stalking charakteryzuje się szerokim spektrum nietypowych, zawsze jednak uciążliwych czy nawet powodujących strach zachowań, od natrętnych telefonów przez wysyłanie niechcianych prezentów czy kwiatów, po bardziej skrajne zachowania typu nękanie, podglądanie, groźby lub działania mające na celu szkodę ofiary. Stalker, czyli prześladowca, zamienia cudze życie w koszmar i nic ani nikt nie jest w stanie go powstrzymać, dopóki sytuacja nie zakończy się procesem i skazaniem sprawcy na przymusową terapię. Muszę dodać iż nie należy utożsamiać stalkingu ze szpiegowaniem kobiet przez seryjnych gwałcicieli i morderców, bo służy ono jedynie późniejszemu przestępstwu. W stalkingu chodzi raczej o jednostronne działanie w grze o władzę i dominację.
Kiedy zatem można mówić o zjawisku stalkingu? Otóż wtedy, kiedy zachowania sprawcy powielane są wbrew woli ofiary w sposób intensywny i długotrwały r11;rwystępują co najmniej przez trzydzieści dni i ma miejsce co najmniej dziesięć czynów w ciągu trzydziestu dni, są zachowaniami zamierzonymi, wywołującymi strach (lęk), powodującymi negatywne skutki psychiczno-relacyjne i absorbującymi najbliższych, członków rodziny, przyjaciół, znajomych, kolegów z pracyr1;. G. de Becker porównuje stalkera do ruzależnionego narkomana, a jego obiekt pożądania – do narkotyku. Jedynym sposobem do uwolnienia się od tej żądzy (manii) jest abstynencja- żadnego kontaktu z obiektem pożądanym. Każde ustępstwo względem prześladowcy, np. spotkanie z nim lub odpisanie krótkiego listu, wpłynie na umocnienie się jego zachowań. Podobnie posłanie innej osoby np. przyjaciela do stalkera, by wyjaśnił mu, że powinien zaprzestać, będzie odebrane tak, że obiekt jego pożądań nie może jeszcze się zdecydować.
Pozory i deklarowane intencje mogą być tak starannie dobrane, że ataki nie są oczywiste dla otoczenia, a co więcej r11; dla obiektywnego obserwatora mogą być postrzegane jako wyraz przyjaźni czy admiracji, przez co ofiara cierpi bardziej ze względu na brak zrozumienia ze strony innych. W większości przypadków doświadczanie przemocy jest bardzo trudne dla ofiary ze względu na więzi łączące ją ze sprawcą (stalkerem jest obecny lub były partner). To właśnie przez te więzi ofiara ponosi wielkie koszty emocjonalne, które potem rzutują na jej życie społeczne głównie ze względu na powtarzalny ciąg zachowań podejmowanych przez napastnika w celu wywołania u prześladowanej przez niego osoby stanu uzasadnionych obaw o bezpieczeństwo jej lub osób jej najbliższych.
Coraz częściej mówi się również o odmianie stalkingu r11; cyberstalkingu. Polega on na prześladowaniu emaliowym w postaci przekazywania wiadomości na konto pocztowe ofiary wbrew jej woli, uniemożliwianiu korzystania ze skrzynki pocztowej, rozsyłaniu niechcianych przesyłek od ofiary jako nadawcy. Prześladowanie w Internecie polega (również) na podszywaniu się pod ofiarę na czatach, grupach tematycznych, forach itp., rozpowszechnianiu informacji o ofierze, może także objawiać się we włamaniach do jej osobistego komputera. Działanie cyberstalkera może zaowocować pojawieniem się w Internecie treści nielegalnych (zabronione przez prawo) lub szkodliwych (materiały, których umieszczanie w sieci lub przesyłanie przy jej pomocy nie jest zabronione przez prawo karne, lecz mogą wywołać szkody materialne lub niematerialne, zwłaszcza w zakresie dóbr osobistych).
Stalking przez ofiarę odbierany jest jako agresja lub przemoc, czego z reguły sprawca nie jest świadomy. Szukając motywów działania stalkera zawsze trzeba uwzględniać jego psychopatologie np. schorzenia urojeniowe, zaburzenia osobowości czy psychozy. Stalkerem może kierować chęć zwrócenia na siebie uwagi uwielbianej osoby, może to być również patologiczne poszukiwanie tożsamości, a przez kontakt z idolem osiągnięcie rozgłosu, a nawet sławy jak to było w przypadku zabójcy Johna Lennona. Wśród psychotycznych symptomów jest spektrum zaburzeń na tle zazdrości sięgającym od chorobliwej zazdrości do zazdrości urojeniowej co stanowi również jedną z ważniejszych motywacji stalkera. Motywem może być również szeroko rozumiane pojęcie miłości.
Stalkerami są na ogół mężczyźni, którzy nie od razu stali się stalkerami , lecz już wcześniej przejawiali wiele aspołecznych zachowań. Osoby te miały również za sobą nieudane związki heteroseksualne. Zauważono, że stalking łączy się z przemocą domową oraz nadużywaniem narkotyków. Zachowanie sprawcy nie jawi się jako zboczenie płciowe lub seksualne, ale raczej jest sposobem wyładowania złości, wrogości i wściekłości będącymi reakcją na odrzucenie.
Kim z kolei jest ofiara stalkingu? Ofiarą może być były małżonek, konkubina, gwiazda filmu, sportu, estrady, znany polityk albo całkiem obca dla prześladowcy, wręcz przypadkowa osoba w odniesieniu, do której stalker stworzył wyimaginowany związek uczuciowy. Mogą to być zarówno kobiety jak i mężczyźni. Najczęściej jednak ofiarą stalkingu staje się były partner (a ściślej partnerka).
Ofiary są odbierane przez sprawców jako słabsze, co z reguły oznacza, że są to osoby, które mają tendencje do wycofywania się, mają kłopoty ze stawianiem granic, nie potrafią się bronić lub robią to nie skutecznie. W sądach i myśleniu tych ludzi pojawia się przekonanie, że sytuacja jest bez wyjścia, że nie da się nic zrobić, aby skutecznie to przerwać. Osobowością przejawiającą takie zachowania jest bez wątpienia osobowość zależna. Opiera się ona na podporządkowaniu się komuś, uzależnieniu od mocniejszych osób, skłonności do silnego przywiązania się, uległości, paraliżu przed podejmowaniem samodzielnych decyzji. Stalker w bardzo prosty sposób może podporządkować sobie taką ofiarą w czym pomaga mu fakt, iż osoby takie cechuje niepewność i nieśmiałość w kontaktach społecznych.
Wiele osób staje się ofiarą stalkerów ze względu na wykonywaną pracę zawodową wymagającą okazywania ludziom uprzejmości, sympatii i dobra jak pedagodzy czy lekarze.
Ofiarami stać mogą się również osoby z obniżoną sprawnością fizyczną związaną z wiekiem, płcią czy kondycją psychiczną.

W Polsce nie istnieje jeszcze definicja prawna specyficzna dla stalkingu. Według prawa polskiego zatem stalking nie jest przestępstwem, a jedynie niektóre jego aspekty mogą być zakwalifikowane jako naruszenie paragrafów.

Lucy